Haloferax volcanii

oeroude zoutliefhebber

meer informatie

Haloferax volcanii komt van nature voor in het zoute water van de Dode Zee. Deze archaea is halofiel: de soort groeit in milieus met een zeer hoge zoutconcentratie. Het zijn ééncelligen van 1 tot 3 micrometer die zich voortplanten door binaire deling: het splitsen in twee gelijke cellen.

Haloferax volcanii komt van nature voor in het zoute water van de Dode Zee. Deze archaea is halofiel: de soort groeit in milieus met een zeer hoge zoutconcentratie. Het zijn ééncelligen van 1 tot 3 micrometer die zich voortplanten door binaire deling: het splitsen in twee gelijke cellen.

Praktische pigmenten

De Dode Zee wordt vaak blootgesteld aan hoge niveaus van uv-straling. Haloferax volcanii maakt pigmenten aan die net onder de celwand zitten en het binnenste van de cel beschermen tegen de uv-straling. Deze soort kan schijfvormige tot kubusvormige cellen hebben.

Rooie rakkers

De Dode Zee dankt zijn naam aan de hoge zoutconcentratie die het leven van organismen zoals vissen en waterplanten onmogelijk maakt. De zoutconcentratie is ongeveer 34%, tien keer hoger dan in de oceaan. Tot in 1936 dacht men dat er geen leven voorkwam. Haloferax volcanii is vernoemd naar Benjamin Volcani, de microbioloog die ontdekte dat de Dode Zee toch leven zoals deze archaea bevat.

Naast de bescherming tegen uv-straling, beschermen de pigmenten van Haloferax volcanii ook tegen andere vormen van stress. Deze pigmenten, zogeheten carotenoïden, hebben vaak de bontste kleuren. Sommige bacteriën en planten hebben vergelijkbare pigmenten. De bekendste is misschien wel betacaroteen, dat wortels en pompoenen hun kleur geeft. In stressvolle situaties, zoals hoge dosis uv-straling of veranderende zout concentraties, kleurt Haloferax volcanii ook fel oranje tot rood. Als het hevig regent boven de Dode Zee, en de zoutconcentratie sterk afneemt, vallen de archaea op door het rood kleuren van de gehele zee.

Aards leven op mars?

Veel archaea soorten zijn voor het eerst in extreme milieus ontdekt. Hoge druk, lage pH, bijna kokend water: zogeheten extremofielen groeien er prima. Haloferax volcanii is, vergeleken met andere extremofiele organismen, makkelijk te kweken in een laboratorium. Mede daarom zijn astrobiologen geïnteresseerd in deze soort. Astrobiologen onderzoeken onder andere of leven ergens anders dan op Aarde mogelijk is. De planeet Mars kent zeer zoute, droge omstandigheden met een hoge dosis uv-straling. Gemakkelijk groeien voor Haloferax volcanii. Daarnaast is er praktisch geen zuurstof in de atmosfeer van Mars, het bestaat voor 96% uit koolstofdioxide. Ook dit is geen probleem: deze archaea soort kan zowel met als zonder zuurstof overleven.

Helaas zijn nog niet alle hordes overwonnen. Het grootste probleem is de gemiddelde temperatuur op Mars van -63°C. Daarnaast is het nog niet bekend hoe archaea omgaan met de 200 maal lagere druk in de atmosfeer van Mars. Wie weet welke omstandigheden nog niet ontdekte extremofielen aankunnen.